Selenyum

Selenyum organik ve inorganik formlarda bulunabilen önemli bir eser mineraldir. Primer organik formları seleno-aminoasitler, selenosistein, selenometionin formlarındadır. İnsan vücudundaki en aktif formu seleno metionindir.

Selenyum ayrıca kükürt içeren amino asit sisteinine bağlanır ve vücutta antioksidan selenoproteinleri oluşturur. Selenoproteinler dokulara selenyum taşır, iltihabı azaltır, sağlıklı bir bağışıklık sistemini ve tiroid bezini destekler

Sağlık yararlarının keşfedilmeye başlandığı 1957 yılına kadar bir toksin olarak kabul edildi. Dengeli selenyum alımı çok önemlidir. Hem selenyum eksikliği hem de fazlalığı zararlı iken, doğru miktarda almanın sağlık açısından çok çeşitli faydaları vardır.

Önerilen günlük dozaj 55 mcg/gün olmasına rağmen, çoğu klinik çalışma ise 100-200 mcg / gün selenyum dozlarını kullanmıştır.

İNFLAMASYONU ÖNLER

Selenyum sadece selenoproteinleri oluşturmakla kalmaz, antioksidan savunmanızdaki kilit oyuncuları, aynı zamanda onları yapan genlerin aktivitesini de arttırır. Selenyumu yetereli miktarda almak özellikle crp’nin yüksek olduğu otoimmün ve inflamatuvar hastalıklarda crp’yi düşürücektir.

SİRKADİYEN RİTMİ DÜZENLER

 Selenyum, genellikle insomnia hastalarını etkileyen düzensiz bir sirkadiyen ritmi geri kazanmaya yardımcı olur. Özellikle sülfür içeren gıdaları bol tükettiğimizde metilselenosistein oluşumu artar ve sirkadiyen ritminizi düzenler (sarımsak,soğan, brokoli vb)

SELENYUM BEYNİMİZİ KORUR.

200 yaşlı insanla yapılan bir çalışmada, balık alımı selenyum kan seviyelerini aynen omega 3  gibi hatta daha fazla arttırdığı görülmüştür. Yaşlılarda daha iyi bilişsel işlev doğrudan selenyum’a bağlı olabilir.

Bir çalışmada Alzheimer’lı hastalarda kan selenyum seviyeleri normal insanlara göre yüzde %60 seviyelerindeydi yani düşük olarak saptandı.

SELENYUM TİROİD BEZİNİN SAĞLIKLI ÇALIŞMASINI DESTEKLER.

Özellikle glutatyon peroksidaz dediğimiz antioksidan enzimimiz ve tiroidlerde bulunan iodotironin deiyonidaz enzimlerinin çalışması selenyuma bağımlıdır. Selenyum eksikliği olan ve Graves hastalığı olan kişilerde, selenyum takviyesi, tedavi şansını artırabilir. 300’den fazla gebe kadının analizinde, düşük selenyum kan seviyeleri tiroid büyümesi ve hasarı ile ilişkilendirildi.

SELENYUM KANSERİ ÖNLEMEDE YARDIMCI OLABİLİR

Hafifçe artmış selenyum alımı toksik seviyelerin hemen altında kolorektal, prostat ve akciğer kanseri riskini düşürdüğü söylenir.

Başka bir çalışmada, cilt kanseri olan kişilerde sağkalımı % 50 arttırdı.

Ancak; bir çalışmaya göre metastatik olmayan prostat kanseri tanısından sonra günde 140  μg/gün selenyum takviyesi, prostat kanseri ölüm riskini artırabilir.

Bunların dışında selenyum virüslerle savaşmamıza yardımcı olur özellikle HIV (aids), yeterli miktarda selenyum alımı vucüdumuzda antikor üretimimize yardımcı olur.

SELENYUM, DOĞURGANLIĞA VE ÜREME SAĞLIĞINA YARDIM EDİYOR

 Erkeklerde selenyum, sperm ve testosteron üretimi için önemlidir. 69 infertil erkekte yapılan bir çalışmada selenyum, 3 ay boyunca sperm hareketliliğini büyük ölçüde arttırdı. Dahası, selenyum alan erkeklerin% 11’i plasebo grubundakilere kıyasla çocukları oldu.

SELENYUM RUH HALİ VE ANKSİYETE ÜZERİNE ETKİLİDİR

Düşük selenyum seviyeleri depresyon, anksiyete, yorgunluk ve zihinsel karışıklıkla ilişkilendirilmiştir. 50 kişiden oluşan bir çalışmada, 5 hafta boyunca selenyum takviyesi (100 mcg / gün) ruh halini, enerji seviyelerini iyileştirdi ve anksiyeteyi azalttı.

SELENYUM KALP SAĞLIĞINI DESTEKLEYEBİLİR.

Selenyum, muhtemelen antioksidan glutation’u güçlendirerek, oksidatif stresi azaltarak ve plak oluşturan trombosit kümelenmesini önleyerek kalp hastalıklarına karşı koruma sağlayabilir. Kalp hastalığı olan erkeklerde, düşük selenyum, trombositlerin bir araya toplanmasına(KÜMELEŞMESİNE) ve kan damarlarının daralmasına neden olarak kalp sağlığını kötüleştirebilir.

PEKİ SELENYUM DURUMUNU NASIL ÖLÇEBİLİRİZ ?

Selenyum durumunu aşağıdaki testlerle ölçebiliriz.

Elemental selenyum (normal aralık: 70–160 ng / mL)

Glutatyon peroksidaz aktivitesi ölçümü

Selenoprotein P, selenyumun dokulardaki ana tedarikçisidir.

DÜŞÜK SELENYUM NEDENLERİ ?

Selenyumun diyetten düşük olarak alınması,

İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (chrohn,ülseratif kolit)

Parenteral nütrisyon

Alzheimer hastalığı

Böbrek yetmezliği

Fenilketonüri

Ve graves hastalığı,

Bazı ilaçlarda selenyum eksikliğine neden olabilir; kortikosteroidler, klozapin, doğum kontrol hapları gibi

YÜKSEK SELENYUMUN OLUMSUZ ETKİLERİ İLE İLGİLİ ÇALIŞMALAR

Selenyum eksikliği olan kişilerde yüksek selenyum seviyeleri ve takviyeleri tip2 diyabet riskini arttırabilir. Ancak yapılan gestasyonel diyabetli hastalarda ki metaanalizde gestasyonel diyabetli hastalarda selenyum düzeyleri düşük olarak görülmüştür.

Selenyum takviyesi fazlalığı (300 mcg / gün) bir çalışmada erkeklerde T3 tiroid hormonlarını düşürdü.

Bir çalışmaya göre metastatik olmayan prostat kanseri tanısından sonra günde 140  μg/gün selenyum takviyesi, prostat kanseri ölüm riskini artırabilir.

Yüksek kan selenyum düzeyleri, kan LDL ve HDL kolesterol, apo-B ve apo-A1 seviyelerinin artması ile ilişkili bulunmuştur.

TOLERE EDİLEBİLİR SELENYUM MİKTARI

Yetişkinlerde selenyum için Tolere Edilebilir Üst Alım Seviyesi 400 mcg / gün’dür. Bu, çoğu insanda olumsuz sağlık etkisi beklenmeyen günlük alım miktarıdır.

ÖNEMLİ: 200-300 mcg dozları antikanser dozları olarak atfedilir. Günde 750-800ug aralığına kadar olan dozların genel popülasyonda nispeten zararsız olduğu gözlemlenmiştir.

1.500-1.600ug veya daha yüksek dozlar zarar ile ilişkilendirilmeye başlanır ve 3.000-5.000ug’a yakın dozlar doğrudan DNA hasarına neden olabilir

TOLERE EDİLEBİLİR SELENYUM MİKTARLARI

YAŞ ERKEK KADIN HAMİLELİK EMZİRME
0-6 AY 45 MCG 45 MCG    
7-12 AY 60 MCG 60 MCG    
1-3 YAŞ 90 MCG 90 MCG    
4-8 YAŞ 150 MCG 150 MCG    
9-13 YAŞ 280 MCG 280 MCG    
14-18 YAŞ 400 MCG 400 MCG 400 MCG 400 MCG
19 YAŞ VE ÜSTÜ 400 MCG 400 MCG 400 MCG 400 MCG

Institute of Medicine, Food and Nutrition Board. Dietary Reference Intakes: Vitamin C, Vitamin E, Selenium, and Carotenoids. National Academy Press, Washington, DC, 2000.

GÜNLÜK ÖNERİLEN SELENYUM MİKTARLARI

YAŞ GÜNLÜK ÖNERİLEN MİKTAR
0-6 AY 15 MCG
7 AY – 3 YAŞ 20 MCG
4 YAŞ-8 YAŞ 30 MCG
9 YAŞ-13 YAŞ 40 MCG
14 YAŞ VE ÜSTÜ 55 MCG

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Selenium-HealthProfessional/

YÜKSEK SELENYUM SEVİYELERİNDE BULGULAR

Mide bulantısı

Kusma

İshal

Karın ağrısı

Deri döküntüsü (dermatit)

Düşük kan basıncı

Hızlı kalp atışı (100 atım/dk üzerinde)

SELENYUM AKUT TOKSİSİTESİ

Sarımsak benzeri bir nefes

Ağızda metalik tat

Tremor

Kas spazmları

Konfüzyon

Sayıklama

Deliryum

Koma

KRONİK SELENYUM ZEHİRLENMESİ AYRICA

Yorgunluk

Deride koyu lekeler, benekler, topaklar veya cilt ülseri gibi cilt değişiklikleri

Kırılgan tırnaklar

Saç kaybı

SELENYUM KAYNAKLARI 3 ons=85 gr=1 servis /   1 cup=250 ml=bardak

100 gr susam tohumu kurutulmuş: 98 mcg

1 bardak rüşeym: 73 mcg

Brezilya cevizi: 50 mcg/adet

85 gram sardalya konserve yağda: 45 mcg

85 gr karides : 40 mcg

85 gr kemiksiz kavrulmuş hindi: 31 mcg

100 gr keten tohumu: 25 mcg

85 gr tavuk eti hafif kavrulmuş: 22 mcg

¼ bardak ayçiçeği çekirdeği içi: 19 mcg

Haşlanmış 1 büyük yumurta : 15 mcg

1 su bardağı yulaf ezmesi pişirilmiş: 13 mcg

1 bardak kahverengi pirinç: 11 mcg

1 bardak süt : 8 mcg

1 bardak az yağlı yoğurt : 8 mcg

1 bardak mercimek: 6 mcg

28 gr kuru kavrulmuş kaju fıstığı: 3 mcg

Selenyumu  diyetinizden eksik etmeyin….

www.drnatureco.com           

DR. AHMET AYDINALP

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10867031

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3705352/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19418416

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2865563/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19151902

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3656646/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5422754/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3179524/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3705316/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4296194/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19169336

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9698665

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1873372

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1873372

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22381456

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4504954/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5417778/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5188435/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23023721

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3083669

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352873717300409

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23448365

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23771645

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4772044/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5086076/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18565425

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18689378

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3225252/

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Selenium-HealthProfessional/#h8

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17127727

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216723/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16313696

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11568452

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11293463

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20871980

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14748935

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15487766

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Selenium-HealthProfessional/https://healthyeating.sfgate.com/kind-food-selenium-it-5698.html

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir