Çiriş Otu (Asphodelus aestivus L.)

Halk arasında çiriş otu, hıdırellez kamçısı,kiriş, güllük, dağ pırasası ve yabani pırasa olarak da bilinen bitki geleneksel olarak hemoroid, peptik ülser, deri hastalıkları (egzema, çıban, akne), yanıklarda, böbrek hastalıkları (nefrit),saçkıranda, süt arttırıcı ve adet söktürücü olarak da kullanılmıştır.


Bunun dışında sağlık dışı maya endüstrisi, ciltcilik, ayakkabı endüstrisinde yapıştırıcı ve kumaşlara sertlik, parlaklık vermek amacıyla da kullanımı bilinmektedir.


İçerik olarak aminoasitlerden triptofan, fenilalanin ve adenozin içerir, fenolik asit olarak klorojenik asit aloe-emodin (antikanser aktivitesinden sorumlu), flavanoidlerden apigenin ve luteolin antioksidan aktivetilerinden sorumludur.


Çiriş otu c vitamini,indirgenmiş glutatyon (karaciğer detoksifikasyonunda çok önemli bir molekül) ve b3 vitamini (niasin) açısından oldukça zengin bulunmuştur.


Ayrıca yapılan çalışmalarda yüksek antioksidan ve metal şelatlama (tutma ve atma) kapasitesinin olduğu gözlemlenmiştir. Esansiyel mineral olarak bakır, çinko, magnezyum gibi vucüttaki birçok enzimin çalışmasını ve aktivitesini belirleyen mineralleri de içerir. Hücre seri (invitro) çalışmalarında prostat, meme ve ac kanserinde etkili olduğu görülmüştür. Antifungal (mantara karşı) ve antimikrobiyal aktiviteleride bilimsel çalışmalarda ortaya konmuştur. Vucüdumuzdaki enfeksiyonla savaşan ve bağışıklık sistemimizde önemli rol oynayan beyaz kan hücrelerini arttırdığı gözlemlenmiştir. Etanol (alkol) ile yapılan extraktların mide koruyucu etkisi olduğu sunulmuştur. Özellikle meme kanseri hücrelerinde ( MCF-7) programlı hücre ölümünü tetiklemiştir.


Toksisite, güvenirlilik ve yan etkiyle ilgili klinik çalışma olmamasına rağmen; koyunlarda uzun süreli tüketiminde nöronal lipofuksinozis denilen felç, konvülziyon ve ataksi ile giden nöron hücrelerinde sarı kahverengi pigment ile karakterize bir hastalık görülmüştür.


Özet olarak geleneksel olarak geniş kullanım alanı olan çiriş otunun hem klinik ve hem de preklinik anlamda daha fazla çalışmaya ihtiyacı olduğunu göstermiştir. Potansiyel antikanser, antiinflamatuvar ve antioksidan olarak mevsiminde tüketilmesi gereken bitkilerimizdendir.

Dr. Ahmet AYDINALP

http://dergipark.gov.tr/download/article-file/116336
http://dergipark.ulakbim.gov.tr/msufbd/article/view/5000121762
https://www.researchgate.net/profile/Ilkay_Uenal/publication/311779123_Characterization_of_Antioxidant_Activity_Vitamins_and_Elemental_Composition_of_Ciris_Asphodelus_aestivus_L_From_Tunceli_Turkey/links/5a55b5c5aca272bb6962addb/Characterization-of-Antioxidant-Activity-Vitamins-and-Elemental-Composition-of-Ciris-Asphodelus-aestivus-L-From-Tunceli-Turkey.pdf

https://res.mdpi.com/plants/plants-07-00020/article_deploy/plants-07-00020-v3.pdf?filename=&attachment=1
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10942912.2011.587622?mobileUi=0
https://academicjournals.org/journal/AJPP/article-full-text-pdf/E62782132823

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir